Lees eerst het hele examen door, dan de vragen. Begin dan pas met de juiste antwoorden aan te klikken. Denk aan de tijd van 40 minuten !!!
Succes
TEKST 1 Lees eerst de opdracht, bekijk daarna pas (globaal) de advertenties in deze tekst.
Over een maand begint je zomervakantie. Je bent een fanatiek paardrijder en wilt tijdens je vakantie absoluut paardrijden. Je kijkt in de advertenties van de krant of er in Nederland mogelijkheden zijn.
Welk telefoonnummer bel je voor inlichtingen?
TEKST 2 Bang voor griezels
1 "Ik noem ze liever'haaien' dan dat ik die rotbeestjes bij hun eigenlijke naam noem. Eraan denken is me eigenlijk al te veel", zegt spinnenvrezer Wim Verschoor
5 uit Amsterdam. "En toch doe ik dat iedere dag. Ieder vlekje op het behang en elk donker hoekje in mijn huis ken ik als mijn broekzak. Steeds opnieuw worden mijn ogen ernaartoe getrokken. Zit er daar
10 soms nog een? Ik heb mezelf al zo vaak voorgehouden dat het nergens voor nodig is, die irrationele angst, maar tevergeefs."
2 Allerlei dieren - van spinnen, insecten en slangen tot honden, katten en kippen -
15 jagen mensen de stuipen op het lijf. Evenwichtig lijkende mannen of vrouwen veranderen in een mum van tijd in gillende, huilende, hoogrode of juist lijkbleke wezens. Veel mensen met een fobie1) zijn
20 niet alleen bang voor een beest, maar ook voor de reactie, bijvoorbeeld flauwvallen, die het bij henzelf oproept. En wat misschien wel het meest angstaanjagende is: die vrees kan met geen mogelijkheid
25 beredeneerd worden. Het gevoel dat men heeft als men onverwacht oog in oog staat met die gevreesde spin, hond of worm, is zo overweldigend intens dat het een onuitwisbare indruk op een fobicus maakt.
30 3 Hoeveel mensen bang zijn voor dieren is niet bekend, maar dat het er veel zijn, is wel zeker. Ongeveer 80 procent van de dierenfobici is van het vrouwelijk geslacht. Tot het achtste levensjaar zijn er nog net
35 zo veel jongens als meisjes bang voor glibberige, harige of snelle gluiperds. "Zo rond de puberteit verdwijnt bij de meeste jongens die angst", stelt Joost Beek, coördinator van de angstpolikliniek van het
40 Psychiatrisch Centrum Amsterdam. "Waardoor dat zo is, weten we niet zeker. We denken dat jongens makkelijker over hun angst heen groeien, doordat ze elkaar vaker bang maken. Bij meisjes is de angst
45 voor dieren wat meer geaccepteerd."
4 "Het is niet zo moeilijk jonge kinderen van hun vrees voor enge dieren te
verlossen", meent Joost Beek. "Mijn kinderen zitten nu in de fase dat ze honden
50 enge beesten vinden. Ik probeer wat eelt te kweken door ze langzaam te laten wennen. Ik aai die viervoeters en nodig ze uit hetzelfde te doen. Zo groeien ze er wel overheen. Afschermen is zeker geen goed
55 idee. Daar houd je de fobie alleen maar mee in stand."
5 Wat maakt ogenschijnlijk onschuldige beesten zó eng, dat zelfs volwassenen hun gevoelens totaal niet meer in de hand
60 hebben? "Het merendeel van de dierenfobici is nooit gebeten of zelfs maar aangeraakt door het beest dat ze vrezen", zegt Joost Beek. "Van werkelijk gevaar is geen sprake; van een vlinder, muis of
65 kikker heb je niets te vrezen. Deskundigen verklaren deze onberedeneerde angst wel eens als volgt: op het moment dat je een muis ziet, vertoon je gedrag dat hoort bij het verre verleden van de mensheid. Deze
70 muis roept in het onderbewustzijn herinneringen op aan een diertje uit de oertijd dat ook klein en watervlug was, maar bovendien gevaarlijk. Een angstige reactie van de oermens was van vitaal
75 belang. Zijn hart ging sneller kloppen, het bloed ging sneller stromen: allemaal 'voorbereidingen' om er als een haas vandoor te kunnen gaan."
6 Verreweg de meeste fobici kunnen
80 redelijk leven met hun angst, zolang ze maar uit de buurt van die bangmakers kunnen blijven. Ben je bang voor kikkers, dan ga je met een grote boog om sloten en vijvers heen. Bovendien is er altijd wel een
85 jaargetijde waarin de engerd zich niet laat zien. Spinnen zijn bijvoorbeeld in de winter ver te zoeken. "Na zo'n 'opluchtingsfase' kan men er weer een poosje tegen", beweert Jac Hoevenaars, dierenfobie
90 expert van de Universiteit van Utrecht. "Voor de buitenwereld lijkt het alsof fobici niet zo veel last hebben van hun probleem, doordat ze proberen de enge dieren zo veel mogelijk te ontwijken."
95 7 "In de meeste gevallen is genezing mogelijk", weet Jac Hoevenaars. "Een beproefde aanpak is geleidelijke confrontatie. Bij deze methode is het belangrijk dat je heel voorzichtig begint.
100 Een mevrouw met vreselijke angst voor spinnen heb ik bijvoorbeeld geholpen door een plaatje van een spin tien keer te verkleinen en dat op ruime afstand van haar op de grond te leggen. Door haar
105 oogharen kon zij de aanblik daarvan net verdragen. Samen gingen we steeds een stapje verder. Via een filmpje over spinnen en een spin in een potje kwamen we bij de echte spin. We gingen net zo lang door tot
110 zij na een jaar zelfs de allerengste exemplaren met een stofdoek te lijf durfde te gaan."
8 Een aanvullende strategie is, dat men
laat bestuderen op welke manier dieren op
115 prikkels reageren. Een spin laat zich bij onraad vlug vallen. Tik met een lang voorwerp voorzichtig tegen zijn lijfje. Houd op hetzelfde moment onder de spin een beker, vang hem op en breng de spin naar
120 buiten. Spinnen zijn immers nuttige beesten. Maar ook de gewone huismuis heeft wel iets beters te doen dan langs je broekspijp naar je knie te klimmen; zodra hij je ziet, wil hij wegrennen. Ook in je
125 fantasie kun je aan een fobie werken. Stel jezelf een heel klein muisje voor en bekijk het maar rustig: het doet je niets. Langzaam maar zeker kun je die gefantaseerde muis steeds dichterbij laten
130 komen, totdat je hem in je verbeelding durft te aaien."
noot 1) fobie: ziekelijke angst voor iets
naar: Susanne de Joode uit: Plus, juni 1996
Met welk begrippenpaar kan het verband tussen alinea 1 en 2 enerzijds en alinea 5 anderzijds worden aangeduid?
"Zo rond de puberteit verdwijnt bij de meeste jongens die angst" (regels 36-38).
Bij de meeste jongens verdwijnt rond de puberteit die angst doordat:
(alle drie de antwoorden die volgens jou goed zijn kiezen)
Hoe kan het verschijnsel angst het best getypeerd worden, gelet op de uitleg in alinea 5?
In alinea 6, 7 en 8 staan oplossingen voor het bedwingen van angst:
- enge dieren zo veel mogelijk ontwijken
- geleidelijke confrontatie
- bestuderen hoe dieren op prikkels reageren.
Wat is het belangrijkste verschil tussen de oplossing genoemd in alinea 6 aan de ene kant en de oplossingen genoemd in alinea 7 en 8 aan de andere kant?
De schrijver van een tekst kan verschillende doelen hebben Welk doel past het beste bij de tekst Bang voor griezels?
Welke van onderstaande zinnen geeft de hoofdgedachte van de tekst Bang voorgriezels het beste weer?
TEKST 3 DE TANDARTS LEERT DOORBIJTEN
De tandarts leert doorbijten
1 Er zijn in Nederland circa twintig centra waar tandartsen werken die gespecialiseerd zijn in de behandeling van bange patiënten. Hoewel nogal wat van hen op het laatste
5 moment niet komen opdagen, kunnen ze met het aantal mensen dat de stap wel waagt, de vraag naar deze speciale behandeling nauwelijks aan. Bij de Stichting Bijzondere Tandheelkunde (SBT), waar twaalf tandartsen
1 0 werken, geldt voor angstige volwassenen een wachttij d van een maand of vij f.
2 Tandarts Jaap Veerkamp, coördinator bij de SBT, denkt niet dat mensen tegenwoordig banger voor de tandarts zijn dan vroeger. "De
15 toeloop zal te maken hebben met het feit dat steeds meer mensen weten dat er angsttandartsen zijn." Hij vermoedt dat de belangstelling de komende jaren alleen nog
maar zal toenemen. "In Nederland wordt in de
20 komende jaren een tekort aan tandartsen verwacht. Dat betekent dat de gewone tandarts meer patiënten krijgt te behandelen. Met als gevolg dat de angsttandarts ook meer patiënten over de drempel van zijn praktijk
25 krijgt. We houden ons hart vast."
3 Tegenwoordig is de gemiddelde tandarts geduldiger dan vroeger, maar het afbreken van grote angst kost vaak zo veel moeite, dat de gewone tandarts er geen tijd voor heeft of
30 neemt. Want een gewone tandarts krijgt een vergoeding per behandeling en niet per gewerkt uur. Als het vier uur duurt voordat de eerste tand kan worden geboord, wordt het voor de gewone tandarts een dure middag. De
35 gespecialiseerde angsttandartsen werken daarom met een uurtarief.
4 "Dat juist de tandheelkundige behandeling bij veel mensen zo veel vrees oproept, heeft te maken met de gevoeligheid
40 van je mond", zegt Veerkamp. "Als je kinderen laat kiezen tussen een spuitje in hun mond of in hun hand, willen ze altijd het laatste. Zo ver mogelijk weg van al hun zintuigen, van hun hoofd en hun mond. Daar
45 lijkt alles zo extra gevoelig."
5 Voor mensen die buitengewoon angstig zijn voor de tandarts, komt daar dikwijls nog wat bij. Vaak is dat een vervelende ervaring uit hun jeugd. "Bijvoorbeeld dat een tandarts
50 net even langer doorging, terwijl hij had beloofd te stoppen", zegt Veerkamp. "Of iets wat heel erg pijn deed. Of een tandarts die kwaad werd, omdat je moest huilen. Dan kan de drempel voor de tandarts snel hoger
55 worden."
6 Hoe los je dat op? "Mensen die bang zijn voor de tandarts, zien vaak allerlei rampen gebeuren tijdens de behandeling. Hun fantasieën zijn meestal gebaseerd op
60 onwetendheid", zegt Ad de Jongh, behalve behandelend angsttandarts ook psycholoog en onderzoeker. "Ze weten bijvoorbeeld zeker dat de boor zal uitschieten, in hun tong zal draaien en dat ze zullen stikken in hun eigen
65 bloed. Dan ga ik vragen hoe ze dat zo zeker weten. Ik zoek steeds verder naar de grond voor hun angst en probeer die met uitleg en tegenargumenten onderuit te halen. Zo kun je een aanzienlijk deel van de angst aanpakken."
70 7 Stapje voor stapje moet de behandeling worden opgebouwd, want het draait allemaal om het terugkrijgen van vertrouwen. Bij een eerste bezoek aan De Jongh wordt alleen
gekeken. De tweede keer mag de bezoeker
75 wennen aan een apparaat in de mond dat geen
pijn doet en wordt het gebit gepolijst. Vóór het vierde bezoek wordt niet geboord. Uiteindelijk moet de patiënt het bezoek aan een gewone tandarts weer min of meer
80 normaal gaan vinden. Althans, de angst moet zo zijn teruggebracht, dat het wel weer gaat.
8 "Je moet bij kinderen én volwassenen nooit meer doen dan je aankondigt", zegt Veerkamp. "Steeds maak je de afspraak: de
85 volgende keer doen we dit en dit, verder niets. Elke keer als ze zichzelf hebben overwonnen, gaan we een stap verder, doen we dus iets waar ze aanvankelijk nóg banger voor zijn."
9 Anders dan zijn SBT-collega's werkt De
90 Jongh niet in het wit. "Het dragen van een witte jas geldt in het beroep nog veelal als een onverbiddelijke plicht. Maar nooit is bewezen dat het hygiënischer is dan werken in gewone, schone kleren. En bloedspetters zie je op witte
95 kleding beter, wat bij sommigen leidt tot juist meer angst." Volgens Jaap Veerkamp speelt die witte jas geen rol. Het gaat er juist om dat je met je behandeling laat zien dat een
tandarts heel aardig en goed kan zijn, ook al
100 draagt hij zo'n smetteloze outfit. "Want nadat ze hier zijn geweest, moeten ze in principe terug naar een gewone tandarts. Die drempel moet zo laag mogelijk blijven."
10 Ondanks alle tijd en moeite die aan de
105 angstpatiënt wordt besteed, is de uitval erg groot. Uit onderzoek blijkt dat het aantal mensen dat na een behandeling bij een angsttandarts niet naar een reguliere tandarts gaat, toch nog tussen de 40 en 50 procent ligt.
110 Ze durven niet naar een gewone tandarts, omdat ze hem nog steeds hun vertrouwen niet kunnen schenken. Angst is in zulke gevallen kennelijk heel hardnekkig.
naar: Robin Gerrits uit: de Volkskrant, 23 november 1996
Wat is de functie van de eerste alinea?
In de eerste alinea
Wat is, als je let op alinea 2 en 3, het belangrijkste verschil voor de patiënt tussen de behandeling door een gewone tandarts en de behandeling door een zogenaamde angsttandarts?
In regel 7 is sprake van een 'speciale behandeling'.
Wat is, gelet op alinea 7 tot en met 9, het belangrijkste doel van deze speciale behandeling?
"Dan kan de drempel voor de tandarts snel hoger worden." (regels 53-55)
Æ Citeer een gedeelte van een zin uit alinea 1 waaruit je kunt afleiden dat de drempel voor de angsttandarts inderdaad soms te hoog is.
12 De tekst De tandarts leert doorbijten kan in vijf delen opgesplitst worden, die als volgt omschreven kunnen worden:
deel 1: inleiding;
deel 2: verklaringen voor groeiende interesse voor angsttandarts;
deel 3: verklaringen voor angst;
deel 4: kenmerken van behandeling;
deel 5: afsluiting.
Met welke alinea begint deel 2?
Met welke alinea begint deel 3?
Met welke alinea begint deel 4?
Wat is de belangrijkste functie van de laatste alinea van deze tekst? In de laatste alinea wordt
TEKST 4 ADVERTENTIE GROEPSPRAKTIJK VAN ZWOL
Ben je bang voor een norse tandarts die je pijn doet?
Wij verzorgen je tanden op een pijnloze, vriendelijke, schone
en betaalbare manier
Groepsprakti jk Van Zwol
Czaar Nicolaasstraat 17A, 1013 LJ Amsterdam, Tel. 020 – 82 422 55
Het bezoek aan de tandarts zal wel nooit een uitje worden. Toch weet iedereen dat voor het behoud van een gezond gebit controles en onderhoud van het gebit noodzakelijk zijn. Bij Van Zwol proberen wij het bezoek zo aangenaam mogelijk te maken en in ieder geval pijnvrij.
Onze tandartsen T. de Boer , H. Thuis en
D. Standaerd zijn opgeleid tot angsttandartsen, d.w.z. dat ze gespecialiseerd zijn in het behandelen van angstpatiënten, moeilijk te behandelen kinderen en gehandicapten.
Onze mondhygiënisten A. Oudolf is niet iemand die alleen maar zeurt dat u niet goed poetst, maar eentje die u goed informeert en samen met u uw gebit en tandvlees in perfecte conditie houdt.
Kinderen zijn van harte welkom in onze praktijk. Laat kinderen vanaf 2, 5 jaar met u meekomen, zodat wij ze spelenderwijs vertrouwd kunnen maken met de tandheelkunde.
U kunt altijd langskomen voor vrijblijvende informatie of bij acute pijnklachten. Als u een tijd niet naar de tandarts bent geweest, kunnen wij de toestand van uw gebit eens bekijken. U kunt zelf beslissen wat u gedaan wilt hebben en op welke termijn.
Tekst en opmaak van een advertentie proberen de consument een indruk te geven van de sfeer of de stijl die bij een adverteerder past.
Met welke twee begrippen kun je de tekst en opmaak van de advertentie Groepspraktijk Van Zwol het beste typeren?
Wat is het belangrijkste argument dat in de advertentie wordt gebruikt om de patiënt vertrouwen te geven in de behandelende artsen?
TEKST 5 VAKANTIE OP ZIJN AMERIKAANS
1 Sommige, op het eerste gezicht verstandig lijkende mensen, willen het onmogelijke. Neem bijvoorbeeld Richard Such, een advocaat in Palo Alto vlakbij
5 San Francisco. Enkele jaren geleden begon hij een handtekeningenactie om te bereiken dat iedereen in Californië voortaan verplicht zes weken vakantie per jaar zou krijgen. Zes weken
10 vakantie! Financieel-deskundigen spraken van ‘een dwaas idee, dat rampzalig zou zijn voor de economie’. Het is er dan ook nooit van gekomen. Such verzamelde in het begin duizenden
15 handtekeningen, maar later, toen er alom sprake was van een economische malaise, verdween de steun voor zijn voorstel. Eigenlijk was zijn idee bij voorbaat kansloos.
20 2 In Amerika is men namelijk geen lange vakanties gewend. De gemiddelde Amerikaan krijgt naast de officiële feestdagen twee tot drie weken vakantie per jaar. Het precieze aantal vakantiedagen
25 is afhankelijk van de duur van het arbeidscontract, maar is zelden meer dan vier weken. De Amerikaanse vakantie-indeling is heel anders dan in Europa. Amerikanen hebben bijvoor
30 beeld geen extra vrij met Hemelvaart of Pinksteren. Kerstmis bestaat er maar uit één dag. Daar staat tegenover dat ze een groter aantal niet-religieuze feestdagen hebben, zoals Independence Day
35 op vier juli, Thanksgiving op de vierde donderdag van november en Labor Day op de eerste maandag in september. Veel feestdagen vallen er op maandag, zoals Labor Day.
40 3 Anders dan in de meeste Europese landen kent Amerika geen wettelijke verplichting om werknemers vrije dagen toe te kennen. Werkgevers kunnen hun werknemers dwingen om zeven dagen
45 per week te werken, zelfs als het om officiële feestdagen gaat. Ook het aantal dagen dat je je ziek mag melden, is
beperkt. Wie volgens de werkgever te lang ziek is, kan zelfs op straat worden
50 gezet.
4 Zoals Europeanen nauwelijks op de hoogte zijn van de duur van vakanties in Amerika, zo zijn de meeste Amerikanen onwetend over de luxe van het aantal
55 vakantiedagen in Europa. Voor hen zijn korte weekendvakanties weer een normaal verschijnsel. De actie van Such was echt een uitzondering.
5 Dat het weekendreisje in Amerika
60 erg populair is, blijkt uit een omzetstijging van de reisorganisaties van meer dan dertig procent gedurende de laatste tien jaar. Het weekend rond Thanksgiving is torenhoog favoriet:
65 iedereen die het zich kan veroorloven, neemt de vrijdag vrij, zodat het weekend rond Thanksgiving maar liefst uit vier dagen bestaat. Zo ontstaat er een massale familieverhuizing op woensdag
70 avond. Maar ook andere lange weekends zijn geliefd bij de Amerikanen. Wanneer je direct van je werk op vrijdagmiddag een vliegtuig pakt naar een zonnige bestemming, kun je tot maandagmiddag
75 lekker relaxen. Daarna mag de stress weer toeslaan, met een volgepropt vliegtuig en een file van het vliegveld naar de stad. Vanzelfsprekend speelt de toeristische sector in op deze korte
80 vakanties. De Amerikanen krijgen een gevarieerd aanbod van attracties voorgeschoteld. Daaronder vallen Disneyland en Disneyworld, die de weekendganger zorgeloos zoet houden voor een paar
85 dagen.
6 Er zijn onderzoekers, zoals professor Bronfenbrenner, die menen dat Amerikanen door een gebrek aan vrije tijd onder te grote druk staan,
90 waardoor de sociale structuur ernstig wordt bedreigd. Sommige Amerikanen vermijden in hun vrije tijd doelbewust contact met de andere culturen waarmee ze op hun werk wel te maken
95 hebben en vernauwen daardoor hun blik op de wereld. Dat kan uiteindelijk zelfs tot racisme leiden. Maar net als Such is Bronfenbrenner een roepende in de woestijn.
100 7 In 1991 was er even een hoogtepunt in de aandacht voor de steeds harder werkende Amerikaan. Toen opende de econoom Juliet Schor de ogen van velen met haar boek The
105 Overworked American. Hierin zette ze uiteen dat Amerikanen in de jaren tachtig per jaar gemiddeld 3,5 dag aan vrije tijd bleken te hebben ingeleverd door extra uren en dagen te werken.
110 Haar pleidooi voor een verplicht mini
mum aan vakantiedagen was echter tevergeefs. Veel Amerikanen willen liever meer spullen hebben dan vrije tijd. Dus moeten ze harder werken om
115 al die luxe te kunnen aanschaffen. Bovendien geven velen nogal wat geld uit aan een dure vakantie-uitrusting en ook daarvoor moet enige tijd extra gewerkt worden.
120 8 Wanneer Amerikanen horen over de lange vakanties in Europa, beginnen ze zichzelf ernstig te beklagen. Een vergelijking met de Japanners biedt hun dan weer enige troost. Die maken nog
125 langere dagen …
naar: John van Rosendaal, Vakantie in Amerika uit: Elseviers Magazine, 21 mei 1999
Op welke manier sluit alinea 2 aan op alinea 1? A alinea 2 beschrijft een oorzaak
Welke zin geeft de kern van alinea 2 het beste weer?
Leg uit op welke manier de toeristensector inspeelt op de Amerikaanse weekendreisjes
(zie alinea 5).
"Maar net als Such is Bronfenbrenner een roepende in de woestijn." (regels 97-99)
Æ Citeer uit alinea 7 een zin waaruit blijkt dat ook Juliet Schor alleen staat.
"Die maken nog langere dagen ..." (regels 124-125) De schrijver wil hiermee zeggen dat
Wat is de hoofdgedachte van de tekst Vakantie op zijn Amerikaans?